भारतीयसाहित्यसिद्धान्ताःकाव्यशास्त्रस्य प्रमुखदर्शनानां समीक्षात्मकम् अध्ययनम्

Abstract

वामनमुनिना रीतिसिद्धान्ते काव्यस्य आत्मा रीतिः इति प्रतिपादितम्। कुन्तकाचार्येण वक्रोक्तिसिद्धान्ते काव्यस्य वैशिष्ट्यं वक्रोक्तौ निहितम् इति स्थापितम्। क्षेमेन्द्रेण औचित्यसिद्धान्ते सर्वत्र औचित्यस्य प्राधान्यं प्रतिपादितम्। भामहादन्डिनादिभिः अलङ्कारसिद्धान्ते काव्यशोभाकरधर्माणां विवेचनं कृतम्।

अस्मिन् प्रबन्धे एतेषां सिद्धान्तानां तुलनात्मकं विश्लेषणं, पारस्परिकसम्बन्धानां निरूपणं, साहित्यालोचने तेषां योगदानं च प्रदर्शितम्। निष्कर्षतः, भारतीयसाहित्यसिद्धान्ताः न केवलं ऐतिहासिकमहत्त्वं धारयन्ति अपि तु आधुनिकसाहित्यालोचने अपि प्रासङ्गिकाः सन्ति इति प्रतिपादितम्।